Door de jaren heen ben ik steeds sterker gaan beseffen dat leren onlosmakelijk verbonden is met veranderen. Alles om ons heen is voortdurend in beweging. Organisaties veranderen, technologie evolueert, mensen komen en gaan. Maar ook in onszelf verandert er voortdurend iets. Fysiek, mentaal en emotioneel zijn we vandaag niet meer dezelfde persoon als tien of twintig jaar geleden.

Dat we onderweg allerlei dingen meemaken, kunnen we niet altijd bepalen. Wat we wél kunnen beïnvloeden, is hoe we ermee omgaan.

“Tussen wat er gebeurt en hoe ik reageer, ligt een keuze.”

Je kunt je reactie kiezen

Eén inzicht heeft voor mij doorheen de jaren veel betekenis gekregen: tussen wat er gebeurt en hoe ik reageer, ligt een keuze.

Ik kan niet bepalen wat iemand tegen mij zegt, welke beslissing iemand neemt of welke gebeurtenis mijn pad kruist. Ik kan wel bepalen wat ik ermee doe. Reageer ik onmiddellijk vanuit frustratie of emotie? Of probeer ik eerst te begrijpen wat er werkelijk gebeurt?

Dat betekent niet dat je alles moet aanvaarden of goedkeuren. Het betekent wel dat je verantwoordelijkheid neemt voor je eigen reactie.

En precies daar begint voor mij persoonlijke ontwikkeling.

Relaties als emotionele bankrekeningen

Een tweede beeld dat mij sterk is bijgebleven, is dat van de emotionele bankrekening.

Iedere relatie kun je vergelijken met een bankrekening. Door aandacht, vertrouwen, waardering, belangstelling en respect te tonen, doe je stortingen. Door afspraken niet na te komen, iemand te negeren, niet te luisteren of uitsluitend iets van de ander te vragen, doe je opnames.

Sommige relaties hebben een stevig positief saldo. Daar kan best eens iets mislopen zonder dat de relatie onmiddellijk onder druk komt te staan.

Andere relaties staan misschien in het rood.

Dan ontstaat een belangrijke vraag: vind ik deze relatie voldoende waardevol om opnieuw te investeren?

Als het antwoord ja is, helpt praten alleen meestal niet. Dan moet er opnieuw worden gestort. Met kleine, concrete handelingen.

Aanwezig zijn is ook investeren

Voor mij vertaalt dit principe zich heel praktisch naar het dagelijkse leven.

Wanneer iemand mij uitnodigt voor een verjaardag, een feest of een andere belangrijke gebeurtenis, probeer ik er ook daadwerkelijk te zijn. Niet omdat aanwezigheid een verplichting is, maar omdat een uitnodiging voor mij betekent: iemand vindt het belangrijk dat ik erbij ben.

Draai het eens om.

Wanneer je zelf een feest organiseert en mensen uitnodigt die je dierbaar zijn, vind je het waarschijnlijk ook fijn wanneer zij komen. Hun aanwezigheid zegt iets. Ze investeren tijd in jou en in jullie relatie.

Tijd is misschien wel een van de waardevolste stortingen die we op elkaars emotionele bankrekening kunnen doen.

Niet alleen aanwezig zijn, maar écht aanwezig zijn

Die aanwezigheid gaat voor mij nog een stap verder.

Tijdens een gesprek probeer ik niet alleen fysiek aanwezig te zijn, maar ook mentaal. Dat betekent luisteren zonder ondertussen met iets anders bezig te zijn. Niet voortdurend naar een telefoon kijken. Niet alleen wachten tot de ander is uitgesproken om vervolgens zelf weer aan het woord te kunnen.

Ik let daarom ook bewust op lichaamstaal.

Kijkt iemand mij nog aan? Verandert de houding? Dwaalt de aandacht af? Merk ik dat iemand niet meer werkelijk in het gesprek zit, dan benoem ik dat soms en vraag ik eenvoudig:

“Ben je er nog bij?”

Niet als verwijt, maar als uitnodiging om opnieuw contact te maken.

Want echte communicatie ontstaat niet wanneer twee mensen tegenover elkaar zitten. Ze ontstaat wanneer twee mensen werkelijk bij elkaar aanwezig zijn.

Leren wordt zichtbaar in gedrag

We lezen boeken, volgen opleidingen, luisteren naar podcasts en wisselen ideeën uit. Dat kan ons inspireren en nieuwe inzichten geven.

Maar uiteindelijk wordt leren pas waardevol wanneer het zichtbaar wordt in ons gedrag.

Wat doe ik anders? Hoe ga ik met mensen om? Hoe reageer ik wanneer iets tegenzit? Waar investeer ik mijn tijd en aandacht?

Voor mij zit daar de essentie van leren. Niet alleen meer weten, maar bewust andere keuzes maken.

Leren is veranderen. En veranderen begint vaak bij iets heel kleins: bewust kiezen hoe je vandaag reageert, luistert en aanwezig bent.